Сэтинньи 13 күнэ. Аан дойдуга үтүөнү баҕарыы күнүгэр, сахабыт сирин бастакы бэрэсидьиэнэ М.Е. Николаев төрөөбүт күнүгэр, аҕа баһылык Степан Петрович салалтатынан Алаас дьоно 18 буолан икки массыынанан Ытык Таатта духуобунаһын оройугар БаайАҕаҕа туруннубут.
Айан дьоно норуот эмчитэ Куома Чааскын түөлбэлээн олорбут төрүт дойдута Уолба аартыгар тохтоон, сири-уоту аһатан, мичээр аргыстаах салҕыы айаҥҥа туруннубут.
Сотору буолаат аламай маҥан күн сарыала түспүт БаайАҕа аартыгар тиийэн кэллибит. Байанай ыйын ытык бэлиэтэ суор көтөр уруйдуу — айхаллыы көрсөргө дылы буолла.
«Айымньы, Айылгы, Мандар УУС” киинигэр СӨ Духуобунас академиятын академига, Былатыан Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, норуот маастара Борис Федорович Неустроев-Мандар Уус илэ бэйэтинэн сылаас истиҥ илиитинэн хас биирдиибитин тутан көрсүбүтүттэн олуһун диэн долгуйдубут. “Мандар Уус” кыһатын салайааччыта Прасковья Бурнашева өрөспүүбүлүкэ тимирин уустара, ыччат дьон мустан уус кистэлэҥэр уһуйуллар киин үлэтин-хамнаһын олус дириҥник арыйан кэпсээтэ. Эдэрчи саастаах дьон саҥа газ уонна модульнай оһоххо, саастаах өттө өбүгэ үгэһинэн оһох уотугар тимири ордук сыстан уһааралларын, республиканскай оҕо лааҕырын, иис хоһун, кыһа итиллээччилэрэ биир дойдулаахтара быйыл «Дархан Уус» Саха сирин тимир уустарын күрэҕэр 3 бочуоттаах бастыҥ миэстэни ылбыттарын киэн тутта кэпсиирин истэн үөрдүбүт.
Уус кыһатын төрүттээччи, айыы киһитэ Мандар Уус алгыһын ылан, олоххо дьулууру үөскэтэр үтүө сүбэлэрин, кэпсээннэрин истэн санаалыын сырдаан, харахтан сыыһы бырахпыт тэҥэ арылынныбыт, ырааһырдыбыт, дуоһуйдубут. Алаас амтаннаах аһыттан, булдуттан-алдыттан, тэтиҥ мастан эти сиини бөҕөргөтөр маллары бэлэх уунан убай киһи олус үөрэн, махтанан сэһэнэ бүтүмээри гыммытыгар киэҥ бырагырааммалаах салайааччылар этиилэринэн салҕыы айаннаатыбыт.
БаайАҕа томтойор туонатыгар улахан Моҕол ураһа баар тэлгэһэтигэр музей дьиэҕэ киирэммит уол оҕону иитэр-үөрэтэр, сүрүн көтөҕөр аан дойдуга саамай улахан саха быһаҕа, булчут тэриллэрэ, тимир ууһун туттар ньымалара экспозицияны, уус уһанар технологиятын барытын чопчу көрдөрөр баай экспонаттарын сөҕө махтайа көрдүбүт.
Иккис «Төрүт дорҕоон” саалаҕа, Саха республикатын народнай артыыстара Герман уонна Клавдия Хатылаевтар оонньообут үнүстүрүмүөннэрин, таҥастарын-саптарын, Саха балетын бастакы артыыһа, балетмейстер, педагог Иннокентий Дмитриевич Христофоров, Саха АССР үтүөлээх артыыската, саха тыйаатырын бастакы балериналарыттан биирдэстэрэ, Тааттатааҕы норуот тыйаатырын төрүттэспит чулуу киһи Ирина Михайловна Максимоваҕа анаммыт быыстапкалары көрдүбүт.
Үһүс саалаҕа Борис Федорович олоҕун, айар үлэтин, оһуорун – мандарын муспут кинигэлэрин, төрүччүтүн, саха сири маһынан кыһыллан оҥорбут картатын, быһахтар араастарын, аналларын, Сивцев Василий Васильевич скульптуратын, үөрэппит такайбыт дьоно, табаарыста бэлэхтэрин, үс Саха Саарына И.Тарбахов, Мандар Уус, Августина Филиппова бииргэ түспүт хаартыскаларын көрөн сөхтүбүт.
Амма Сулҕаччытыттан төрүттээх худуоһунньук Николай Рязанскай Мандар Уус түүлүгэр киирбит кэпсээниттэн хартыына уруһуйдаах төрдүс саала «Саха саата – саада5а” киирдибит. Манна Таатта улууһун уустара араас улуус музейдарыттан көрөн дьиҥнээх оригиналларыттан үтүгүннэрэн оҥорбут батастарын, быһахтарын, танастарын — саптарын, былыргы булумньулары муспуттарын көрдүбүт.
Музей дьиэ тэлгэһэтигэр олус тупсаҕай көстүүлээх балаҕан дьиэтигэр «Аарыктаах айаным түгэннэрэ” Борис Федорович олоҕун мүччүргэннээх сырыыларын кэпсиир ааптар бэйэтин уруһуйдарын быыстапкатын сэргээтибит, саха ыала таҥаһын-сабын кэтэн көрөн, элбэх хаартыскаҕа түһэн үөрүүбүт үрдэ суох улаатта.
Роман Романович аатынан культурнай-спортивнай комплекска модельнай бибилэтиэкэ, норуот айымньытын дьиэтэ, администрация үлэтин — хамнаһын, ситиһиитин туһунан истэн, икки улахан АЙАН ААРТЫГА суоллаах Чычымах уонна Баайаҕа сэлиэнньэлэрин баай уопуттарын үллэстээһининэн, санаа атастаһыытынан, баай сандалы остуол тула сэһэргэһиинэн барыбыт олохпутугар биир умнуллубат ДЬОЛЛООХ күммүт бырагырааммата түмүктэннэ.
Егор Иванов